Sinds eind 2024 is Bart van Leerdam betrokken bij AB Werkt. Zijn opdracht? De ledenraad begeleiden en het coöperatieve karakter van de organisatie versterken. ‘Mijn rol draait vooral om balans. Tussen ledenraad, Raad van Commissarissen en directie. Dat moet met elkaar kloppen.’
Bart is geen onbekende in de wereld van coöperaties. Met zijn bedrijf ‘Bart lijnt op’ helpt hij organisaties die in eigendom zijn van leden of klanten. ‘Ik heb jaren gewerkt voor de Coöperatie Academie van de Nationale Coöperatieve Raad. Ook AB Werkt maakte gebruik van hun trainingsaanbod. En zo kende ik de organisatie al toen ik gevraagd werd om tijdelijk in te stappen.’
Een kenniskloof dichten
Toen Bart begon, was er net een verandering in de directie. Jack Janssen, de vorige directeur, had veel ervaring met coöperatiezaken, maar zijn vertrek liet een gat achter. ‘De directie die tijdelijk het roer overnam, kende de operatie, HR en financiën goed, maar had minder kennis van het coöperatiemodel. Ik ben toen gevraagd om dat stuk op te vangen.’
In de praktijk betekende dat: veel gesprekken voeren met ledenraadsleden, de vergaderingen anders inrichten, en zorgen dat iedereen goed begrijpt wat hun rol is. ‘Een ledenraad is geen stempelmachine. Ze zijn de stem van de leden. Die wil je serieus nemen en niet pas aan het eind van het traject laten tekenen bij het kruisje.’
De driehoek in balans
In coöperaties is de samenwerking tussen bestuur/directie, Raad van Commissarissen en ledenraad cruciaal. ‘Bovendien moet die driehoek in evenwicht zijn. Geen van de drie mag overheersen. In het verleden lag er wat meer zwaarte bij de directie, simpelweg omdat daar veel kennis zat. Nu werken we eraan dat de ledenraad en RvC ook steviger staan.’
Die verandering vraagt iets van iedereen. ‘De ledenraad is assertiever geworden. En de directie en Raad van Commissarissen zijn wat opener over wat er speelt en hoe zij ermee omgaan. Een mooi voorbeeld was een recente bijeenkomst waarin de directie de achtergronden van de begroting uitgebreid toelichtte. Je zag de ledenraadsleden echt opleven. Dat soort openheid werkt.’
Ook inhoudelijk betrokken
Bart begon als begeleider van de ledenraad, maar raakt steeds meer betrokken bij bredere thema’s. ‘Ik kijk ook mee bij de keuzes rondom het dienstenaanbod van AB Werkt. Altijd met de vraag: is dit in het belang van de leden? Want daar gaat het uiteindelijk om in een coöperatie.’
En dat belang verandert. ‘AB Werkt komt van oorsprong uit de agrarische hoek, waar de vervanging bij ziekte of vakantie centraal stond. Maar de sector verandert. Minder boeren en tuinders, grotere bedrijven. Dan moet je kijken: wat hebben onze leden nu nodig? Misschien is dat hulp bij werving, behoud van personeel of goed werkgeverschap.’
Een coöperatie in beweging
AB Werkt wil zich ontwikkelen tot een bredere partner in arbeid. Voor boeren, tuinders én ondernemers in andere sectoren. ‘We denken steeds vaker in oplossingen rondom werk. Niet alleen: wij sturen iemand als je ziek bent. Maar: hoe zorgen we dat jouw bedrijf goed blijft draaien? Die koers is ingezet, maar roept ook nieuwe vragen op. Bijvoorbeeld: wie kan lid worden? Waar ligt onze kern?’
Volgens Bart zijn dit spannende, maar ook gezonde vragen. ‘We zijn als coöperatie in beweging. En zolang de driehoek in balans blijft, kunnen we die ontwikkeling aan en vinden we samen de juiste koers. Mijn rol is om dat proces te blijven voeden, zonder zelf aan de knoppen te zitten.’ Of Bart nog lang blijft? ‘Dat weet je nooit als zelfstandig adviseur. Maar zolang ik iets kan bijdragen aan die balans, zit ik hier goed.’